સંપાદક પરિચય

પ્રતિભા અધ્યારૂ

જીવનમાં કેટલાક લોકોને પોતાના કામને ફરજિયાત મનગમતું કરવું પડે છે જ્યારે ઘણાને સામેથી મનગમતું કામ મળી રહે છે. પરંતુ આ બંને પ્રકારોનો સમન્વય દરેક ગૃહિણીના જીવનમાં તો રોજ થતો હોય છે ! રોજબરોજનું ઘરકામ ક્યારેક કંટાળાજનક લાગે તોય તેને ગમાડવું પડે છે; તો વળી, થોડો શોખ કેળવીએ તો મનગમતી પ્રવૃત્તિ પણ આપણી નજરની સામે જ ઊભેલી હોય છે ! ‘અક્ષરનાદ’ મારા માટે એવી જ મનગમતી પ્રવૃત્તિ છે. મને એમ લાગે છે કે આ પ્રવૃત્તિ માત્ર એક દિવસનો નહીં, પરંતુ જાણે અનેક જન્મોનો થાક ઉતારીને મનને આનંદથી તરબતર કરી મૂકે છે. એ ખરેખર અંતરના નાદ તરફ અક્ષરના માધ્યમથી દોરી જાય છે.

આ પ્રવૃત્તિનું મંગલાચરણ થયું કોમ્પ્યુટર પર ગુજરાતી લેખનની સુવિધા દ્વારા. એક દિવસ અનાયાસ એકાદ ફકરો ગુજરાતીમાં લખવાની, કહો કે ટાઇપ કરવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ અને એ અનુભવ એવો તો મનમાં વસી ગયો કે ધીમે ધીમે કોમ્પ્યુટરના માધ્યમ વડે ગુજરાતી લખવાનું ગમવા લાગ્યું. એ પછી બપોરે ઘરનું કામકાજ પરવારીને સરસ પુસ્તકો વાંચવાનું, લેખ શોધવાનું અને આંગળીઓને કી-બોર્ડ પર સરકાવવાનું રોજનું થઈ પડ્યું ! લગ્ન બાદ બંધ થયેલા લેખન-વાંચનની પ્રવૃત્તિના દ્વાર જાણે ફરીથી ખૂલી ગયા. મને ખૂબ આનંદ આવવા લાગ્યો. વિચારોની દુનિયામાં વિહરવાનો મોકો મળ્યો અને સંવેદનાનું સરોવર ફરીથી હિલોળા લેવા લાગ્યું.

હું માનું છું કે ગૃહિણીના જીવનમાં વાંચન-લેખનનું વિશેષ સ્થાન હોવું જોઈએ. તેણે પરિવારને સંભાળવાનો છે, સંતાનોને કેળવણી આપવાની છે અને સાથે અનેક સામાજિક જવાબદારીઓ નિભાવવાની હોય છે. જો તેના વિચારો અને ચિંતન વિશાળ નહીં હોય તો એ કેમ કરીને આ બધું સંભાળી શકશે ? વાંચન જીવનમાં નવા રંગો પૂરે છે. લેખનની પ્રવૃત્તિ આપણને લાગણી વ્યક્ત કરવાની તક પૂરી પાડે છે. એના વગરના જીવનની કલ્પના કેમ કરી શકાય ? સભ્ય સમાજ માટે વાંચન સમય પસાર કરવાની પ્રવૃત્તિ ભલે હોય, પણ હું માનું છું કે તે સ્વસ્થ જીવનની એક આવશ્યક જરૂરિયાત છે અને મારી એ જરૂરિયાત ‘અક્ષરનાદ’ના માધ્યમથી મને સતત પરમ સુખ આપતી રહે છે. તે ઘણા વ્યર્થ વિચારોનો ભાર ઓછો કરીને જીવનમાં હળવાશ લાવે છે. પ્રકૃતિની નિકટ લઈ જાય છે અને જીવનની તમામ ઘટનાઓને નવી નજરે જોવાની સ્ફૂર્તિ અને તાજગી બક્ષે છે.

‘અક્ષરનાદ’થી મારી અંદર પડેલા વાંચનના બીજને અંકુરિત થવાનો મોકો મળ્યો છે; જેનો તમામ શ્રેય હું મારા પતિને આપું છું. એમની લેખન, વાંચન અને પરિભ્રમણની પ્રવૃત્તિએ મારા અને અમારા પરિવારના સૌનું જીવન રસમય બનાવ્યું છે. એનાથી અમે દુનિયાની ભાગદોડ વચ્ચે પણ અલિપ્ત રહીને જીવનનો સાચો આનંદ માણી શક્યા છીએ. તેમની કલમે મેં કવિતાઓનો આસ્વાદ માણ્યો છે તો તેમની આંખે મેં પ્રકૃતિના આસ્વાદની અનુભૂતિ માણી છે. બાળસાહિત્યથી લઈને અધ્યાત્મ સુધીના વિવિધ વિષયો પર ‘અક્ષરનાદ’ને ખોળે બેસી અમને સહચિંતન કરવાનો મોકો મળ્યો છે. એનાથી વધારે ધન્યતા જીવનમાં બીજી કઈ હોઈ શકે ?

અમે બંને ઈચ્છીએ કે ‘અક્ષરનાદ’ના માધ્યમથી આપ સૌ અમારા આ આનંદમાં સહભાગી બનો અને અમારું આતિથ્ય સ્વીકારો. જીવનની જે મધુર ક્ષણો સાહિત્યના સાનિધ્યમાં અમે માણી છે તેને આપ સુધી પહોંચાડવામાં અમે નિમિત્ત બની શકીએ તો એના જેવું રૂડું બીજું શું હોઈ શકે ? આશા રાખું છું કે આપની આ સાહિત્યિક સફર પરમ આનંદદાયક બની રહેશે. હંમેશની જેમ આપના સૂચનો અને પ્રતિભાવો સદા આવકાર્ય છે.

અસ્તુ.

પ્રતિભા અધ્યારૂ.

જીગ્નેશ અધ્યારૂ

સંસ્કૃતભાષામાં એક શબ્દ છે ‘કિલક’ – જેનો અર્થ થાય છે : ‘વ્યક્તિની ચેતનાનું એક અંતરતમ સૂક્ષ્મતત્વ જે કદી પણ બદલાતું નથી અને ક્યારેક તો આખા જીવનને તે સંચારિત કરતું હોય છે.’ મારા માટે લેખન, વાંચન અને ભ્રમણની પ્રવૃત્તિ આવા ‘કિલક’ સમાન છે. સામાજિક, આર્થિક અને વ્યાવસાયિક જવાબદારીઓના ગમે તેટલા ઢોળ ચઢે પણ આ ‘કિલક’ને તેની કોઈ અસર થતી નથી, બલ્કે જેમ જેમ બાહ્ય પ્રવાહોની તીવ્રતા વધે છે તેમ તેમ આ પ્રવૃત્તિઓનો સંગાથ વધારે ને વધારે રૂચિકર લાગે છે. ‘અક્ષરનાદ’ મારા માટે આ ત્રણેય પ્રવૃત્તિઓનું સંગમ સ્થાન ‘પ્રયાગ’ છે. તેને કેન્દ્રમાં રાખીને મારી અનુભૂતિના કેટલાક ‘અક્ષર’ આપની પાસે લઈને આવ્યો છું.

ત્રણેય પ્રવૃત્તિઓને જો મારે ક્રમમાં ગોઠવવી હોય તો પહેલો નંબર હું ‘પરિભ્રમણ’ને આપું. એને તમે મારું પ્રથમ ‘કિલક’ કહી શકો. ક્યારેક એવું બનતું હોય છે કે આપણી અંતરંગવૃત્તિઓને બહાર લાવવામાં આપણી આસપાસનું વાતાવરણ ભાગ ભજવી જાય છે. મને એ વાતાવરણ પૂરું પાડ્યું છે સૌરાષ્ટ્રના ‘કશ્મીર’ ગણાતા મહુવા ગામે. સિવિલ એન્જિનિયરિંગના અભ્યાસે મને જમીન સાથે જોડ્યો છે, તો મહુવા પાસે આવેલા પિપાવાવ પોર્ટેની નોકરીએ મને દરિયાનું સાનિધ્ય પૂરું પાડ્યું છે. પાસે આવેલા ગીર વિશે તો મારે શું કહેવું ? ગીરનું ભ્રમણ એ મારો શોખ જ નહીં, સ્વભાવ બની ગયો છે. ગીરના અડાબીડ જંગલોમાંથી દેખાતા મધ્યરાત્રિના આકાશે જાણે પોતાની છાતી ચીરીને મને બ્રહ્માંડદર્શન કરાવ્યું છે. નેસમાં વસતા ભોળા માણસોની દુનિયા અને જગતથી અલિપ્ત એવા નાદાન બાળકોનું સ્મિત મને સતત એમની તરફ ખેંચતા રહે છે. હું હંમેશા ત્યાં દોડી જવા માટેની તક શોધતો હોઉં છું. કુદરતના ખોળે વહેતા ઝરણાં, શીતળ ધોધ, ચોમાસામાં ગિરે ઓઢેલી લીલી ચાદર, વહેલી સવારે સંભળાતો સિંહોના ડૂકવાનો અવાજ, ઝાડી પાછળ દેખાતી દિપડાની તગતગતી આંખો – આ બધું જાણે મને કોઈ અનોખી અગોચર દુનિયામાં મૂકી દે છે. ચાલુ ઑફિસમાં ગમે તેટલી વ્યસ્તતાની વચ્ચે કોઈ જો ‘ગીર’ શબ્દ બોલી દે તો એ ક્ષણ જાણે સમાધિમાં ફેરવાઈ જાય છે.

મારો બીજા ક્રમનો શોખ તે વાંચન. વાંચન વગરના જીવનની હું કલ્પના પણ કરી શક્તો નથી. તેમાંય ગીતો, કાવ્યો અને ગઝલોનું મને અદમ્ય આકર્ષણ રહ્યું છે. નવમા ધોરણમાં ‘મરીઝ’, બશીરભદ્ર અને મિર્ઝા ગાલિબ સાહેબને વાંચ્યા ત્યારે એ લય એટલો બધો સ્પર્શી ગયો કે કાવ્ય લખવાની શરૂઆત અજાણતા જ થઈ ગઈ ! જો કે શબ્દ અને લયમાં એ સમયે મનમેળ નહોતો પરંતુ એ ઘટનાએ જીવનની એક નવી બારી ખોલી આપી. એ પછીથી બાળસામાયિકોથી લઈને નવલકથાઓ સુધી વાંચન વિસ્તર્યું અને તેમાંથી લેખનના બીજ ધીમે ધીમે અંકુરિત થયા.

સ્વભાવે હું જીઓટેકનિકલ (સિવિલ) એન્જિનિયર છું એટલે લેખન મારા માટે ધરતીના પેટાળમાં ઊતરવા જેવી અંતર્મુખ પ્રવૃત્તિ છે. આ ‘કિલક’ બીજ રૂપે પાંગર્યું તો બાળપણમાં, પણ આજે તેની શાખાઓ ‘અક્ષરનાદ’ સુધી વિસ્તરી છે જેનો મને અત્યંત આનંદ છે. આખા દિવસની દોડધામ પછી રાત્રિની નિરવ શાંતિમાં કોઈક નાદ કાનોને ઘેરી વળે છે અને કલમ એ નાદને શબ્દસ્થ કરવા તત્પર બની જાય છે. રીડગુજરાતી પર પ્રકાશિત થયેલી મારી કૃતિઓએ આ નાદને બળ આપ્યું અને પરિણામે જાન્યુઆરી, 2008થી ઈન્ટરનેટના માધ્યમદ્વારા નિયમિતરૂપે કંઈક ને કંઈક લખવાનો સંયોગ બનતો રહ્યો. વાચકોએ મારી પ્રત્યેક કૃતિને વધાવી અને વખાણી જે મારી કલમ માટે અમૂલ્ય પ્રેરકબળ બની રહ્યું.

અગાઉ જણાવ્યું તેમ, આ ત્રણેય પ્રવૃત્તિઓ કેન્દ્રસ્થાને રહીને મારા સમગ્ર જીવનને સંચારિત કરી રહી હોય તેમ હું અનુભવું છું. એ મારા માટે ગમતાનો ગુલાલ કરવાની ઘટના છે. સર્જનાત્મક કાર્યમાં વીતાવેલો સમય એ મારી વ્હાલી દીકરી સાથે ગાળેલી આત્મીય ક્ષણો જેટલો જ કિંમતી છે તેમ હું માનું છું. અને તેથી જ ‘અક્ષરનાદ’ના માધ્યમ દ્વારા હું આપને આ મધુર ક્ષણોમાં સહભાગી થવાનું આમંત્રણ પાઠવું છું. આશા છે કે મારી જેમ આપની પણ આ શબ્દ-સફર આનંદદાયક બની રહેશે. પ્રત્યેક કૃતિ માટે આપના પ્રતિભાવો તેમજ સૂચનો સદા આવકાર્ય છે.

અસ્તુ.

જીગ્નેશ અધ્યારૂ.